In 2023 is Crimson Historians & Urbanists door de dienst Stadsontwikkeling van Gemeente Eindhoven gevraagd een Cultuurhistorische quickscan op te stellen naar Handelscentrum Fellenoord, Eindhoven, en meer specifiek cluster 1a en 1b. Deze verzameling gebouwen werd in de periode 1975-1988 als een ruimtelijk ensemble ontworpen door het Eindhovense architectenbureau De Bever.
Aanleiding voor dit onderzoek is de transitie van Fellenoord dat in de toekomst wordt voorgesteld als een nieuwe hoogstedelijke woon-, leef-, en werkwijk als onderdeel van de grootschaligere gebiedsontwikkeling Knoop XL. In de onderliggende Ontwikkelvisie Fellenoord van september 2020 zijn in het stadsdeel Fellenoord een aantal gebiedsclusters aangewezen, waaronder cluster 1a en 1b. Voor dit specifieke gebiedscluster bestaat de wens om, vooruitlopend op de verdere planvorming, beter inzicht te krijgen in de mogelijke cultuur- en architectuurhistorische waarden van de huidige kantoorgebouwen, die in de periode 1975-1988 tot stand zijn gekomen.
Het doel van deze waardenstellende quickscan is om de cultuurhistorische waarden van de aanwezige bebouwing in het cluster inzichtelijk te maken. Het onderzoek geeft de gemeente Eindhoven en andere stakeholders zo handvatten bij de aanstaande gebiedsontwikkeling over mogelijk behoud en transformatie van (delen van) de bebouwing in het gebied en het document vormt daarmee een inhoudelijke onderligger voor toekomstige ruimtelijke gebiedsontwikkelingen.
Het rapport heeft de volgende opbouw:
Stedenbouwkundige context
Het eerste deel van de rapportage behelst een stedenbouwkundige ontwikkelingsgeschiedenis van het stadsdeel Fellenoord, resulterend in een aantal conclusies over de stedenbouwkundige essenties van het gebied en meer specifiek over het gebiedscluster 1a en 1b.
Cultuurhistorische context
Het tweede deel van het onderzoek geeft inzicht in de cultuurhistorische context waarbinnen het kantorenverzamelcomplex Fellenoord halverwege de jaren zeventig van de vorige eeuw tot stand kwam. Wat waren destijds de beweegredenen voor het ontwikkelen van een grootschalig handelscomplex en welke ontwikkelingen hebben er sindsdien plaatsgevonden?
Architectonische analyse post ‘65 kantoorarchitectuur
In dit hoofdstuk volgt een stilistische duiding van de kantoorbouw die in de periode 1970-1990 in Nederland werd ontworpen. Daarin worden de ruimtelijke en esthetische karakteristieken van deze architectuur uiteengezet en geanalyseerd en wordt een relatie gelegd met de architectuur van het bedrijvencluster Fellenoord van De Bever Architecten.
Oeuvre De Bever Architecten
Het vierde deel van het onderzoek omvat een omschrijving van het werk van het architectenbureau De Bever. De ontwerpen voor de gebouwen van het handelscentrum Fellenoord worden geduid binnen het oeuvre en in een algemene bredere architectuurcontext geplaatst.
Waardenstellende gebouweninventarisatie
In dit deel van het onderzoek volgt een beoordeling van de verschillende gebouwen in het plangebied, vanuit hun architectonische, stedenbouwkundige en cultuurhistorische bijzonderheid. De gebouwen zijn beknopt beschreven en geïllustreerd en voorzien van een waardering aan de hand van de criteria zoals opgesteld in richtlijnen voor bouwhistorisch onderzoek van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, alsook de criteria zoals vastgelegd in het Eindhovense erfgoedbeleid.
Conclusies en advies
Ten slotte mondt het onderzoek uit in een algemene waardering van het handelscomplex in relatie tot de cultuurhistorie, architectuur en stedenbouw en wordt afgesloten met een enkele adviezen op hoofdlijnen over hoe in de toekomst mogelijk om te gaan met de herontwikkeling van de gebouwen in het cluster.